Internationale dag van de verpleging !

Een verpleegkundige aan het woord op de Internationale dag van de verpleging 

Een repatriëring naar de tropen: "Improviseren hoort erbij, maar de patiënt komt altijd eerst"

Een medische repatriëring klinkt voor veel mensen als iets technisch: vlucht boeken, verpleegkundige mee, patiënt naar huis brengen. Maar in werkelijkheid is elke repat anders. Soms loopt alles volgens plan. Soms beslist de praktijk daar anders over.

Verpleegkundige Sofie neemt ons mee tijdens een repatriëring vanuit een exotische bestemming, waar zon, palmbomen en een azuurblauwe zee het decor vormden. Mooi voor vakantiegangers, maar minder ideaal wanneer je patiënt ziek, kwetsbaar en ver van huis is.

"Mijn telefoon ging op een dinsdagavond," vertelt Sofie. "Er was een Belgische patiënt opgenomen in een privéziekenhuis in Maleisië. Hij was tijdens zijn vakantie ernstig ziek geworden na een infectie. Zijn toestand was intussen stabiel genoeg om naar huis te vliegen, maar zelfstandig reizen was geen optie."

De patiënt was verzwakt, had nog medicatie nodig en moest tijdens de vlucht medisch opgevolgd worden. De familie was ongerust. De patiënt zelf wilde maar één ding: naar huis.

"Dat is vaak het moment waarop wij worden ingeschakeld. Niet wanneer alles nog acuut en levensbedreigend is, maar wanneer iemand medisch gezien klaar is om terug te keren, op voorwaarde dat de reis veilig en professioneel begeleid wordt."

Voor vertrek bekijkt de verpleegkundige het medisch dossier, de fit-to-fly documenten, medicatie, mobiliteit van de patiënt, zuurstofnood, mogelijke complicaties en de praktische reisroute.

"Bij deze repatriëring ging het om een lange vlucht met overstap. De patiënt kon korte stukjes stappen, maar was snel uitgeput. We regelden daarom rolstoelassistentie op de luchthavens, extra tijd bij de transfer en duidelijke afspraken met de luchtvaartmaatschappij."

Ook de medicatie werd dubbel gecontroleerd.

"Ik neem altijd extra marge mee. Je vertrekt nooit met net genoeg medicatie tot aankomst. Vertragingen, gemiste aansluitingen of onverwachte controles kunnen altijd gebeuren."

Dat bleek deze keer geen overbodige luxe.

Na een lange reis kwam Sofie aan in het land van bestemming. Buiten was het warm en vochtig. In de aankomsthal stonden chauffeurs met bordjes, toeristen met koffers en families op slippers. Voor Sofie was het geen vakantiegevoel, maar werkmodus.

"Mijn eerste stop was het ziekenhuis. Ik wilde de patiënt zelf zien, spreken met de arts en controleren of het beeld overeenkwam met wat in het dossier stond."

De patiënt was opgelucht toen hij hoorde dat zijn terugreis concreet gepland was.

"Hij zei letterlijk: 'Ik ben blij dat er iemand van thuis is.' Dat hoor je vaak. Je hoeft elkaar niet te kennen om meteen vertrouwen te voelen. Je spreekt dezelfde taal, je legt rustig uit wat er gaat gebeuren en je bent er exclusief voor hem."

De volgende ochtend begon de transfer naar de luchthaven. Alles leek onder controle, tot het ontslag uit het ziekenhuis vertraging opliep.

"De facturatie was nog niet volledig afgerond. Daardoor wilde het ziekenhuis de patiënt niet meteen vrijgeven. Dat zijn delicate momenten. Je hebt een vlucht te halen, maar je kan ook niet zomaar druk zetten zonder respect voor lokale procedures."

Na overleg tussen de alarmcentrale, het ziekenhuis en de lokale administratie kwam de vrijgave uiteindelijk in orde. Maar kostbare tijd was verloren.

"We vertrokken later dan gepland. Niet dramatisch, maar de marge werd kleiner. En bij een medische repatriëring hou ik niet van kleine marges."

Op de luchthaven wachtte de volgende uitdaging. De rolstoelassistentie was aangevraagd, maar stond niet klaar.

"Dan moet je schakelen. Ik heb de patiënt even op een rustige plaats gezet, zijn toestand gecontroleerd en ben naar de balie gegaan. Je blijft vriendelijk, maar duidelijk. De patiënt kan niet lang rechtstaan, we hebben assistentie nodig, en de vlucht vertrekt binnenkort."

Even later kwam er toch een luchthavenmedewerker met een rolstoel. De check-in verliep vlot, maar bij de veiligheidscontrole ontstond opnieuw vertraging door de medicatie en medische documenten.

"Daarom neem je alles geordend mee: voorschriften, medische attesten, fit-to-fly, overzicht van medicatie. Uiteindelijk mochten we door, maar het vraagt geduld. Ondertussen hou je ook je patiënt in het oog. Stress kan medisch effect hebben."

Eenmaal aan boord leek de rust terug te keren. De patiënt zat comfortabel, had water bij zich en kreeg uitleg over het verloop van de vlucht.

"Tijdens de vlucht controleer ik regelmatig hoe het gaat: pijn, ademhaling, vermoeidheid, misselijkheid, medicatie, algemene indruk. Je probeert discreet te werken. De patiënt hoeft zich geen 'zieke reiziger' te voelen tussen alle andere passagiers."

Na enkele uren kreeg de patiënt last van misselijkheid en duizeligheid.

"Dat was even opletten. In een vliegtuig heb je beperkte ruimte en middelen. Je moet snel inschatten: is dit gewoon vermoeidheid, stress, uitdroging, medicatie-effect, of iets ernstiger?"

Sofie diende de voorziene medicatie toe, liet de patiënt rusten en bleef kort opvolgen. De klachten namen af.

"Dat is het voordeel van begeleiding. Zonder verpleegkundige zou zo'n moment voor de patiënt en de crew veel stressvoller zijn."

Bij aankomst op de overstapluchthaven bleek dat de aansluitende vlucht vertraging had. Voor gewone reizigers vervelend, voor een patiënt soms belastend.

"De patiënt was moe. We hebben een rustige plek gezocht, ik heb hem laten drinken, medicatie op tijd gegeven en contact gehouden met de planning. Omdat we extra medicatie en marge hadden voorzien, was het medisch geen probleem."

Toch liep ook daar niet alles vlekkeloos. De vooraf geboekte assistentie wist niet meteen aan welke gate ze moesten zijn. Daardoor moest Sofie opnieuw zelf coördineren.

"Dat hoort erbij. Je mag niet verwachten dat iedereen automatisch weet wat een medische repatriëring inhoudt. Je bent verpleegkundige, maar ook organisator, aanspreekpunt, vertaler en soms probleemoplosser tegelijk."

Na de tweede vlucht landden Sofie en haar patiënt in Brussel. Daar stond vervoer klaar om de patiënt verder naar huis of naar het ziekenhuis te brengen.

"Dat moment blijft bijzonder. Je ziet de spanning van iemand afvallen zodra hij Belgische bodem voelt. De familie stond klaar en was zichtbaar emotioneel."

De patiënt was moe, maar stabiel. De overdracht verliep rustig en volledig: medische toestand, medicatie, verloop van de vlucht, aandachtspunten en aanbevelingen.

"Zijn partner zei: 'We wisten niet hoe we hem ooit thuis zouden krijgen. Dank u.' Dat blijft hangen."

Terugkijkend was het geen perfecte repatriëring. Er waren vertragingen, administratieve obstakels, ontbrekende assistentie en een medisch ongemakkelijk moment aan boord. Maar precies daarom is professionele begeleiding zo belangrijk.

"Een repatriëring is niet gewoon samen reizen," besluit Sofie. "Je bent er om problemen te voorkomen, maar ook om rustig te blijven wanneer ze toch gebeuren. De patiënt voelt dat. En dat vertrouwen maakt een wereld van verschil."

Voor de patiënt eindigde het avontuur waar hij het liefst wilde zijn: veilig thuis, dicht bij zijn familie, met de juiste zorg binnen handbereik.

En voor Sofie?

"Je vertrekt naar de andere kant van de wereld voor iemand die je nog nooit hebt ontmoet. Een paar dagen later lever je die persoon veilig af bij zijn familie. Dat geeft enorm veel voldoening."